12min Notes Myanmar
Declinism
Declinism
အတိတ်ကို ပန်းရောင်မျက်မှန်တပ်ပြီး ကြည့်မိစေတဲ့ စိတ်တိမ်းစောင်းမှု (Declinism) "အရင်ခေတ်က အရာရာသာယာတယ်၊ ခုခေတ်ကတော့ ပျက်စီးနေပြီ..." ဒီလိုစကားမျိုးကို လက်ဖက်ရည်ဆိုင်ထိုင်ရင်း လူကြီးတွေပြောတာ ကြားဖူးကြမှာပါ။ ကိုယ်တိုင်လည်း တစ်ခါတလေ တွေးမိကောင်း တွေးမိပါလိမ့်မယ်။ ဒါပေမဲ့ တကယ်ရော ကမ္ဘာကြီးက နေ့တိုင်း ပိုဆိုးလာနေတာလား။ ဒါမှမဟုတ် သင့်ဦးနှောက်က သင့်ကို လှည့်စားနေတာလား။ ဒီနေ့မှာတော့ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ အမြင်အာရုံကို ဖုံးကွယ်ထားတဲ့ စိတ်ပညာသဘောတရားတစ်ခုဖြစ်တဲ့ Declinism အကြောင်းကို ဆွေးနွေးသွားပါမယ်။ Declinism ဆိုတာဘာလဲ? Declinism ဆိုတာကတော့ အတိတ်ကာလကို အလွန်အမင်း တမ်းတပြီး ကောင်းမွန်ခဲ့တယ်လို့ ထင်မြင်ကာ၊ ပစ္စုပ္ပန်နဲ့ အနာဂတ်ကိုတော့ အဆိုးမြင်ပြီး "ခေတ်ကြီးက ပျက်စီးယိုယွင်းနေပြီ" လို့ ယုံကြည်တဲ့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ တိမ်းစောင်းမှု (Cognitive Bias) တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ ရိုးရိုးရှင်းရှင်း ပြောရရင် - အတိတ်ကို ကြည့်တဲ့အခါ ပန်းရောင်မျက်မှန်တပ်ပြီး ကြည့်သလို အကောင်းတွေချည်း မြင်တယ်။ ပစ္စုပ္ပန်ကို ကြည့်တဲ့အခါ အမည်းရောင်မျက်မှန်တပ်ပြီး အဆိုးတွေ၊ အန္တရာယ်တွေချည်းပဲ မြင်နေမိတာပါ။ ဥပမာ - ၁၉၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်တွေက မိခင်တစ်ယောက်အကြောင်း စဉ်းစားကြည့်ပါ။ အခုခေတ်လူတွေက အဲ့ဒီခေတ်က "အိမ်ရှင်မဘဝက ရိုးရှင်းအေးချမ်းတယ်" လို့ ထင်ကြပေမဲ့၊ တကယ်တမ်းကျတော့ အဲ့ဒီခေတ်က အမျိုးသမီးတွေမှာ အလုပ်လုပ်ခွင့်၊ ကိုယ်ပိုင်ဆုံးဖြတ်ခွင့် ရွေးချယ်စရာတွေ အခုလောက် မရှိခဲ့ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ Declinism က အဲ့ဒီအခက်အခဲတွေကို မေ့လျော့စေပြီး "အရင်က ပိုကောင်းတယ်" လို့ ထင်စေပါတယ်။ ဘာကြောင့် ဒီလိုဖြစ်ရတာလဲ။ (စိတ်ပညာရှုထောင့်) လူ့ဦးနှောက်က အကြောင်းအရင်း (၃) ချက်ကြောင့် ဒီလိုတွေးမိအောင် တွန်းပို့နေတာပါ။ ၁။ Rosy Retrospection (လွမ်းမောဖွယ်အတိတ်) လူတွေဟာ အတိတ်က အဖြစ်အပျက်တွေကို ပြန်စဉ်းစားတဲ့အခါ ဆိုးရွားတဲ့အရာတွေကို မေ့ပျောက်ပြီး ကောင်းတဲ့အမှတ်တရတွေကိုပဲ ရွေးချယ်မှတ်သားလေ့ရှိပါတယ်။ "Nostalgia" (လွမ်းဆွတ်မှု) က အတိတ်ကို အရှိတရားထက် ပိုလှအောင် ပြင်ဆင်လိုက်တာပါ။ ၂။ Negativity Bias (အဆိုးမြင်တိမ်းစောင်းမှု) ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ဘိုးဘေးတွေဟာ တောထဲမှာ အသက်ရှင်ဖို့အတွက် "ပန်းပွင့်လှလှလေး" ထက် "ခြုံပုတ်ထဲက ကျား" ကို ပိုအာရုံစိုက်ခဲ့ရပါတယ်။ ဒါကြောင့် လူ့ဦးနှောက်ဟာ ကောင်းတာတွေထက် အန္တရာယ်နဲ့ မကောင်းသတင်းတွေကို ပိုပြီး အလေးထား၊ ပိုပြီး မှတ်မိလွယ်အောင် ဖွဲ့စည်းထားခြင်း ခံရပါတယ်။ ၃။ The News Cycle (သတင်းစီးကြောင်းများ) Facebook သုံးကြည့်ရင် သိသာပါတယ်။ သတင်းဌာနတွေက လူစိတ်ဝင်စားအောင် "အဆိုးမြင်သတင်း၊ အကြမ်းဖက်မှု၊ ကပ်ရောဂါ" တွေကို ဦးစားပေးဖော်ပြကြပါတယ်။ ကောင်းတဲ့အရာတွေ (ဥပမာ - နည်းပညာတိုးတက်လာလို့ လူတွေသက်တမ်းပိုရှည်လာတာမျိုး) က သတင်းခေါင်းစဉ် သိပ်မဖြစ်ပါဘူး။ ဒါကြောင့် နေ့တိုင်း အဆိုးတွေမြင်ရပြီး "ကမ္ဘာကြီးတော့ ဒုက္ခရောက်နေပြီ" လို့ ထင်လာကြတာပါ။ Declinism ရဲ့ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများ ဒီအတွေးအခေါ် လွှမ်းမိုးခံရရင် ဘာဖြစ်လာနိုင်သလဲ။ အဆိုးမြင်ဝါဒီ ဖြစ်လာခြင်း − အနာဂတ်မှာ မျှော်လင့်ချက်မရှိဘူးလို့ ယူဆတဲ့အတွက် ကိုယ့်ဘဝတိုးတက်ဖို့ ကြိုးစားချင်စိတ် ကုန်ခမ်းသွားတတ်ပါတယ်။ (ဥပမာ - "စီးပွားရေးက ဘယ်လိုမှ ပြန်မကောင်းနိုင်တော့ပါဘူး၊ ဘာမှမလုပ်တော့တာပဲ ကောင်းပါတယ်" ဆိုပြီး လက်မြှောက်လိုက်တာမျိုးပေါ့။) နိုင်ငံရေးအရ အမြတ်ထုတ်ခံရခြင်း − နိုင်ငံရေးသမားတွေက ဒီအချက်ကို သုံးပြီး "အရင်ခေတ်က အခြေအနေကောင်းတွေကို ပြန်ယူလာပေးမယ်" ဆိုပြီး မဲဆွယ်လေ့ရှိပါတယ်။ အမေရိကန်သမ္မတ Donald Trump ရဲ့ "Make America Great Again" ဆိုတဲ့ ဆောင်ပုဒ်က အမေရိကန်ဟာ အရင်က အရမ်းကောင်းခဲ့ပြီး အခု ပျက်စီးနေပါတယ်ဆိုတဲ့ Declinism သဘောတရားကို အသုံးချသွားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ Self-fulfilling Prophecy (မိမိဖန်တီးသောနိမိတ်) − "အရာရာ ပျက်စီးတော့မှာပဲ" လို့ ယုံကြည်တဲ့အခါ ပြုပြင်ပြောင်းလဲဖို့ မကြိုးစားတော့တဲ့အတွက် တကယ်ပဲ ပျက်စီးသွားတတ်ပါတယ်။ ဒီစိတ်ထားကို ဘယ်လို ကျော်လွှားမလဲ? ကျွန်တော်တို့ အနေနဲ့ Declinism ရဲ့ သားကောင်မဖြစ်အောင် ဒီနည်းလမ်းတွေနဲ့ ကာကွယ်နိုင်ပါတယ်။ ၁။ အချက်အလက်ကို ကြည့်ပါ (Check the Data) ခံစားချက်ကို ဘေးဖယ်ပြီး ကိန်းဂဏန်းတွေကို ကြည့်ပါ။ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ် ၅၀ နဲ့ ယှဉ်ရင် ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ နည်းပညာ၊ လူ့သက်တမ်း ဘယ်လောက်တိုးတက်လာသလဲ။ ဆင်းရဲမွဲတေမှု ဘယ်လောက် လျော့ကျသွားသလဲ။ ကမ္ဘာကြီးက ပြီးပြည့်စုံနေတာ မဟုတ်ပေမဲ့ အချက်အလက်တွေအရ တော်တော်များများက တိုးတက်လာနေပါတယ်။ ၂။ သတင်းသုံးစွဲမှုကို သတိထားပါ မနက်မိုးလင်းတာနဲ့ အဆိုးမြင်သတင်းတွေချည်း ဖတ်နေမယ့်အစား၊ ကောင်းမွန်တဲ့ တိုးတက်မှုသတင်းတွေ၊ ကိုယ့်နယ်ပယ်နဲ့ဆိုင်တဲ့ ဗဟုသုတတွေကို ရွေးချယ်ဖတ်ရှုပါ။ ၃။ ကျေးဇူးတင်တတ်တဲ့စိတ် မွေးပါ အရင်ခေတ်က မရနိုင်ခဲ့တဲ့ အခွင့်အရေးတွေ (ဥပမာ - ကမ္ဘာ့အဆင့်မီ ပညာရပ်တွေကို အင်တာနက်ကနေ အလွယ်တကူ လေ့လာခွင့်ရတာမျိုး) ကို တန်ဖိုးထားတတ်အောင် လေ့ကျင့်ပါ။ 📝 အဓိက မှတ်သားစရာ (Key Takeaway) Declinism ဆိုတာ အတိတ်ကို အမွှမ်းတင်ပြီး ပစ္စုပ္ပန်ကို အဆိုးမြင်တဲ့ စိတ်ရဲ့လှည့်စားမှုတစ်ခုပါ။ ဒီလိုဖြစ်ရတာက ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ဦးနှောက်က အန္တရာယ်ကို ပိုအာရုံစိုက်တတ်တဲ့ Survival Instinct (ရှင်သန်လိုစိတ်) ကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီအမြင်က ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေနဲ့ စိတ်ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေနိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် "ခေတ်ကြီးက ပျက်နေပြီ" လို့ ညည်းတွားမယ့်အစား "လက်ရှိရင်ဆိုင်နေရတဲ့ စိန်ခေါ်မှုတွေကို ဘယ်လိုဖြေရှင်းပြီး ပိုကောင်းတဲ့ အနာဂတ်ကို တည်ဆောက်မလဲ" ဆိုတဲ့ Growth Mindset နဲ့ ချဉ်းကပ်တာက ပိုပြီး လက်တွေ့ကျပါတယ်။ မိတ်ဆွေရော... လွန်ခဲ့တဲ့ ၁၀ နှစ်လောက်က အချိန်တွေကို အခုချိန်ထက် ပိုသာယာတယ်လို့ လွမ်းဆွတ်မိနေသလား။ ဒါမှမဟုတ် အခုလက်ရှိအချိန်မှာ ရနေတဲ့ နည်းပညာနဲ့ အခွင့်အရေးတွေကို ပိုသဘောကျသလား။ ©12minNotesMyanmar-Est.2019 ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ 🚨 လူအများစုက ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အမြဲတမ်း မှန်ကန်တဲ့ဆုံးဖြတ်ချက်တွေ ချနေတယ်လို့ ထင်နေတတ်ကြပေမယ့် တကယ်တမ်းမှာ အခုလေ့လာခဲ့တဲ့ Cognitive Bias လိုမျိုး ကျွန်တော်တို့ ဦးနှောက်က မသိမသာလှည့်စားနေတဲ့ "Thinking Traps (တွေးခေါ်မှုထောင်ချောက်)" တွေ အများကြီး ရှိပါတယ်။ ဒီထောင်ချောက်တွေကို သတိမပြုမိသ၍၊ ဒါတွေကနေ မရုန်းထွက်နိုင်သရွေ့ အချိန်တွေ၊ ငွေကြေးတွေ မလိုလားအပ်ဘဲ ဆက်ပြီးဆုံးရှုံးနေရဦးမှာပါ။ 💸 ဒီအမှားတွေကို ကာကွယ်ပေးပြီး၊ လူတိုင်းမသိမသာ ကျရောက်နေတတ်တဲ့ ဦးနှောက်ရဲ့ ထောင်ချောက်တွေကို ဖော်ထုတ်ပေးမယ့် "Thinking Traps" (Super Guide eBook) ကို 12min Notes Myanmar (Est. 2019) မှာ ရယူလေ့လာနိုင်ပါပြီ။ 🚀 ဒီ Super Guide ထဲမှာ… လူတွေအများဆုံးမှားတတ်ကြတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ထောင်ချောက် (Thinking Traps/Biases) ပေါင်း ၃၀ ခန့်ကို လေ့လာရှောင်ရှားရင်း ထိပ်တန်း Decision Maker တွေ၊ Business Leader တွေလို တွေးခေါ်နိုင်မယ့်နည်းလမ်းတွေကို မြန်မာလို အလွယ်ကူဆုံး အသုံးချနိုင်သွားမှာပါ။ Thinking Traps (Super Guide eBook) ကို ရယူအသုံးချလိုပါက − Messenger: https://m.me/12minNotes မှာ TRAPS လို့ စာပို့လိုက်ပါ။ ✅ (သို့မဟုတ်) Telegram: https://t.me/My12minNotesBot မှာ TRAPS လို့ စာပို့လိုက်ပါ။ ✅ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ “Advanced-level” Invitation: တကယ်လို့ စာဖတ်သူမိတ်ဆွေက အခုထက် ပိုအဆင့်မြင့်တဲ့ Elite Level ကို သွားချင်တယ်ဆိုရင် ထိပ်တန်း 1% သောပုဂ္ဂိုလ်တွေ လေ့လာအသုံးချနေတဲ့ Secret Program ကြီး ရှိပါတယ်။ အဲ့ဒါကတော့… Applied Business Psychology, Behavioral Science, Neuromarketing ဆိုင်ရာ အဆင့်မြင့် ပညာရပ်တွေကို ကိုယ့်ရဲ့ Professional နယ်ပယ်အတွက် အကျယ်ပြန့်ဆုံး၊ အစုံလင်ဆုံး ရယူအသုံးချနိုင်စေမယ့် "မြန်မာ့ပထမဆုံး” Profits Max Program ကြီးပါပဲ။ ✅ ဖန်တီးချိန် နာရီပေါင်း ၁၀၀၀ ကျော်၊ ၁။ စာဖြင့် အသေးစိတ် ဖတ်ရှုရန် − Facebook: https://www.facebook.com/12minNotes/posts/1149466227349406 Website: https://12minnotes.com/courses မှာ Profits Max Program ကိုရှာပါ။ ၂။ Video ရှင်းပြချက် ကြည့်ရန် − Facebook: https://www.facebook.com/100068581195075/posts/1150184313944264/ YouTube: https://www.youtube.com/watch?v=QKaVeNDO1Rw ၃။ တစ်ခါတည်းဝယ်ယူအသုံးချရန် − Messenger: https://m.me/12minNotes မှာ PMP လို့ စာပို့လိုက်ပါ။ ✅ (သို့မဟုတ်) Telegram: https://t.me/My12minNotesBot မှာ PMP လို့ စာပို့လိုက်ပါ။ ✅
✅ Resource တန်ဖိုးချည်း သိန်း ၁၇၀ ကျော်တန်ဖိုးရှိပြီး၊
✅ ကမ္ဘာ့ထိပ်တန်း စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတိုင်းမှာ အသုံးချနေကြတဲ့ Business Psychology & Behavioral Science လျှို့ဝှက်ချက်တွေကို ဒီ Link တွေမှာ လေ့လာရယူလိုက်ပါ။👇
Author : 12min Notes Myanmar
