Cashless Effect

KPay scan ဖတ်ရင်းနဲ့ ပြာကျသွားတတ်တဲ့ မင်းရဲ့ပိုက်ဆံအိတ်ကို ဘယ်လိုကာကွယ်မလဲ? (Cashless Effect) 

သင့်ကို ပိုက်ဆံပိုသုံးမိအောင်လုပ်နေတဲ့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာထောင်ချောက် "Cashless Effect" အကြောင်း အခုပဲဆက်လက်ဖတ်ရှုလိုက်ပါ။   

လစာဝင်တာ မကြာသေးဘူး၊ ပိုက်ဆံက ကုန်သလောက်ဖြစ်နေပြီ။

"ဒီလတော့ တော်တော်ချွေတာမယ်" လို့ စိတ်ကူးထားပေမယ့် လကုန်ခါနီးမှ ဘဏ်အကောင့်ထဲက ဂဏန်းတွေကိုကြည့်ပြီး "ငါ ဘာတွေသုံးလိုက်မိတာလဲ" လို့ ခေါင်းကုတ်နေရပြီလား။

သင်တစ်ယောက်တည်း ဖြစ်နေတာ မဟုတ်ပါဘူး။

ဒီခေတ်ထဲမှာ KPay scan ဖတ်လိုက်တာ၊ Wave နဲ့ လွှဲလိုက်တာ၊ ဒါမှမဟုတ် Grab, FoodPanda ပေါ်မှာ "Buy Now" နှိပ်လိုက်တာက အရမ်းလွယ်ကူမြန်ဆန်လွန်းနေပါတယ်။ 

ပြဿနာက၊ ပိုက်ဆံအစစ်ကို လက်နဲ့ကိုင်ပြီး "နှမြောတသ" စွာ ပေးရတာမဟုတ်တော့ ကျွန်တော်တို့ဦးနှောက်က သုံးလိုက်တဲ့ငွေပမာဏရဲ့ တန်ဖိုးကို အလေးအနက်မထားမိတော့ပါဘူး။

ဒါကို စိတ်ပညာမှာ Cashless Effect (ငွေသားမကိုင်ရခြင်း၏ သက်ရောက်မှု) လို့ခေါ်ပါတယ်။ 

ဒါက ကျွန်တော်တို့ကို ပိုက်ဆံပိုသုံးမိအောင်၊ မလိုအပ်တာတွေ ဝယ်မိအောင် တွန်းပို့နေတဲ့ အစွမ်းထက်တဲ့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ထောင်ချောက်တစ်ခုပါပဲ။

ကဲ... ဒါဆို ဒီ Effect က ဘယ်လိုအလုပ်လုပ်လဲ၊ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ပိုက်ဆံအိတ်ကို ဘယ်လိုကာကွယ်မလဲဆိုတာ ကြည့်ရအောင်။

💰 "Cashless Effect" ဆိုတာ ဘာလဲ?

ရှင်းရှင်းလေးပါပဲ။

Cashless Effect ဆိုတာက ကျွန်တော်တို့ ပစ္စည်းတစ်ခုကိုဝယ်တဲ့အခါ ပိုက်ဆံအစစ် (Physical Cash) နဲ့ မရှင်းဘဲ Card တွေ၊ Mobile App တွေနဲ့ ရှင်းတဲ့အခါ ပိုက်ဆံပိုသုံးရဲတဲ့၊ ဒါမှမဟုတ် ပိုပြီးလွယ်လွယ်ကူကူ သုံးဖြစ်သွားတဲ့ စိတ်သဘောထားကို ခေါ်တာပါ။

ဒီ Effect ရဲ့ အဓိကသော့ချက်က "Pain of Payment" (ငွေပေးချေခြင်း၏ နာကျင်မှု) လို့ခေါ်တဲ့ ခံစားချက်နဲ့ ဆိုင်ပါတယ်။

လေ့လာမှုတွေအရ၊ ကျွန်တော်တို့ ပိုက်ဆံအစစ်ကို လက်နဲ့ကိုင်ပြီး ဆိုင်ရှင်ကို ပေးလိုက်တဲ့အခါ၊ ဦးနှောက်ရဲ့ 'နာကျင်မှု' (Pain) ကို တုံ့ပြန်တဲ့နေရာတွေက အလုပ်လုပ်လာပါတယ်။ 

ကိုယ့်ပိုက်ဆံအိတ်ထဲက ပိုက်ဆံအစစ်တွေ လျော့သွားတာကို မြင်ရ၊ ခံစားရတာက စိတ်ထဲမှာ "ဆုံးရှုံးမှု" တစ်ခုလို ခံစားရစေတယ်။ ဒါကြောင့် ငွေသားနဲ့သုံးရင် "နှမြော" စိတ်ဝင်ပြီး ချင့်ချိန်မိတယ်။

ဒါပေမဲ့ KPay နဲ့ Scan ဖတ်လိုက်တာ၊ MPU Card ကို "Tap" လုပ်လိုက်တာက ဒီ "နာကျင်မှု" ကို လုံးဝ မခံစားရသလောက်ပါပဲ။ 

ဒါဟာ တကယ့်ပိုက်ဆံမဟုတ်ဘဲ Screen ပေါ်က ဂဏန်းတွေ ရွှေ့လိုက်သလို၊ ဒါမှမဟုတ် ကစားပွဲတစ်ခုလိုတောင် ဦးနှောက်က ထင်မှတ်မှားသွားနိုင်ပါတယ်။

ဒီလို "နာကျင်မှု" မရှိတော့တာကပဲ ကျွန်တော်တို့ကို ပိုသုံးရဲအောင်၊ ပိုဝယ်ရဲအောင် လုပ်လိုက်တာပါ။

🧐 ဒီ Effect က ဘာလို့ဖြစ်ရတာလဲ။

အဓိက အကြောင်းရင်း သုံးခုရှိပါတယ်။

၁။ အရာဝတ္ထုနဲ့ ပိုက်ဆံကြားက ဆက်စပ်မှု ပျောက်သွားတာ

ဥပမာတစ်ခုကြည့်ရအောင်။ 

Junction City မှာ TV တစ်လုံးကို ၅ သိန်း ပေးဝယ်မယ်ဆိုပါစို့။

ငွေသား (Cash) ဆိုရင် −

၅၀၀၀ တန် (သို့မဟုတ်) ၁၀၀၀၀ တန် ပိုက်ဆံအုပ်လိုက်ကြီးကို ရေတွက်ပြီး ပေးရပါမယ်။ အဲ့ဒီ ပိုက်ဆံအထပ်လိုက်ကြီးကို မြင်လိုက်ရတာနဲ့ "ဟာ... ၅ သိန်းဆိုတာ တော်တော်များတာပဲ" လို့ ဦးနှောက်က ချက်ချင်းတွက်မိပြီး "ဒီ TV တကယ် လိုအပ်လို့လား" ဆိုပြီး ပြန်စဥ်းစားမိနိုင်တယ်။

Card (သို့မဟုတ်) Mobile Banking App ဆိုရင် −

Card လေးကို tap လုပ်လိုက်တာ၊ ဒါမှမဟုတ် ဖုန်းထဲမှာ pin နံပါတ်ရိုက်ပြီး scan ဖတ်လိုက်တာက စက္ကန့်ပိုင်းပဲ ကြာပါတယ်။ လုပ်လိုက်တဲ့ လုပ်ဆောင်ချက် (Action) က အရမ်းသေးငယ်လွယ်ကူတော့ ဦးနှောက်က ၅ သိန်းရဲ့ တန်ဖိုးကို ချက်ချင်းမခံစားမိလိုက်ဘူး။ ပစ္စည်းရလိုက်တဲ့ ပျော်ရွှင်မှု (Reward) က "နာကျင်မှု" (Pain) ကို အပြတ်အသတ် အနိုင်ယူသွားပါတယ်။

၂။ အချိန်ဆွဲ စဥ်းစားချိန် မရလိုက်တာ (Frictionless)

ငွေသားသုံးတဲ့အခါ ပိုက်ဆံကို ရေတွက်ရတယ်၊ အကြွေပြန်အမ်းတာကို စောင့်ရတယ်။

ဒီကြားထဲက အချိန် (Friction) က "ငါ ဒါကို တကယ်ဝယ်သင့်ရဲ့လား" လို့ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ပြန်မေးဖို့ အချိန်ရစေပါတယ်။

Digital Payment တွေက "Frictionless" (အတားအဆီးမရှိ) ဖြစ်အောင် တမင် ဒီဇိုင်းလုပ်ထားတာပါ။ 

One-Click Buy, Tap-to-Pay တွေအားလုံးက သင့်ကို စဥ်းစားချိန်မပေးဘဲ ဝယ်ခိုင်းဖို့ လုပ်ထားတာပါ။

၃။ "Buy Now, Pay Later" (BNPL) စနစ်တွေ

ဒီထက်ပိုဆိုးတာက "အရစ်ကျ" စနစ်တွေ၊ "Buy Now, Pay Later" (အရင်ယူ၊ နောက်မှ ပေး) စနစ်တွေပါ။ 

ဒါတွေက Cashless Effect ကို အဆိုးဆုံးဖြစ်စေပါတယ်။

ဘာလို့လဲဆိုတော့ ပစ္စည်းရတဲ့ "ပျော်ရွှင်မှု" (Pleasure) ကို အခုချက်ချင်းရပြီး၊ ပိုက်ဆံပေးရမယ့် "နာကျင်မှု" (Pain) ကို အနာဂတ် (လပေါင်းများစွာ) အထိ ရွှေ့ဆိုင်းထားလိုက်လို့ပါပဲ။

စိတ်ဝင်စားစရာအချက် - The "Reverse Cashless Effect"

ဒါပေမဲ့ ဒီနေရာမှာ ဇာတ်လမ်းက တစ်မျိုးပြောင်းသွားပါတယ်။

အသက်ကြီးတဲ့သူတွေ (Cash ကိုင်သုံးခဲ့ရတဲ့သူတွေ) က Digital Payment ကို "ပိုက်ဆံအစစ်" လို့ မခံစားရပါဘူး။

ဒါပေမဲ့ Generation Z လို့ခေါ်တဲ့ ငယ်ရွယ်တဲ့မျိုးဆက် (Digital ခေတ်မှာ ကြီးပြင်းလာသူတွေ) အတွက်တော့ ပြောင်းပြန်ဖြစ်နေပါတယ်။

သူတို့အတွက် "ပိုက်ဆံအစစ်" ဆိုတာက Bank App ထဲက ဂဏန်းတွေပါ။

လေ့လာမှုတချို့အရ Gen Z တွေက ငွေသား (Physical Cash) ကို သုံးတဲ့အခါ "ပိုက်ဆံအလကားရသလို" (Free Money) ခံစားရတတ်ပါတယ်။ 

ဘာလို့လဲဆိုတော့ ငွေသားသုံးလိုက်တာက သူတို့ အမြဲစစ်နေတဲ့ Bank App ထဲက Balance ကို ချက်ချင်း ထိခိုက်မသွားလို့ပါပဲ။

သူတို့အတွက်က "App ထဲက ဂဏန်းမလျော့ရင် ပိုက်ဆံမကုန်ဘူး" လို့ ဦးနှောက်က မှတ်ယူသွားတာပါ။

🛡️ ဒီထောင်ချောက်ကနေ ဘယ်လိုရှောင်မလဲ?

Cashless Society က ရှောင်လွှဲလို့မရတဲ့ အနာဂတ်ပါ။ 

ဒါပေမဲ့ ဒီစိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ထောင်ချောက်ထဲ မကျသွားအောင် ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ကာကွယ်လို့ရပါတယ်။

၁။ "ငွေသားနဲ့ဝယ်မလား" လို့ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် မေးပါ။ 

ဒါက အထိရောက်ဆုံးနည်းလမ်းပါ။ 

ပစ္စည်းတစ်ခုကို မဝယ်ခင် "ဒီပစ္စည်းကို ဝယ်ဖို့ ပိုက်ဆံအစစ် (ဥပမာ ၅၀၀၀ တန်တွေ) အထပ်လိုက်ကြီး ထုတ်ပေးရမယ်ဆိုရင်ရော ငါ ဝယ်ဖြစ်ဦးမလား" လို့ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် မေးပါ။ 

အဖြေက "ဟင့်အင်း၊ နှမြောစရာကြီး" ဆိုရင် မဝယ်ပါနဲ့တော့။ ဒါဟာ "Pain of Payment" ကို စိတ်ထဲမှာ ပြန်ဖန်တီးလိုက်တာပါ။

၂။ ငွေသားကို (ဖြစ်နိုင်ရင်) ပြန်သုံးပါ။

အထူးသဖြင့် ကော်ဖီ၊ အအေး၊ မုန့်ဖိုး စတဲ့ "အသုံးစရိတ်" သေးသေးလေးတွေအတွက် ပိုက်ဆံအိတ်ထဲမှာ ငွေသားနည်းနည်း ဆောင်ထားပြီး အဲ့ဒီထဲကပဲ သုံးပါ။ 

ပိုက်ဆံအိတ်ထဲက ပိုက်ဆံတွေ လျော့သွားတာကို မျက်မြင်တွေ့ရတာက သင့်ကို ပိုချွေတာမိစေပါလိမ့်မယ်။

၃။ Budgeting App တွေ သုံးပြီး အသုံးစရိတ်ကို "မြင်သာအောင်" လုပ်ပါ။

Digital Payment ရဲ့ ပြဿနာက "မမြင်ရတာ" ပါ။ ဒါကြောင့် သုံးလိုက်တဲ့ ပိုက်ဆံတိုင်းကို "မြင်ရအောင်" လုပ်ရပါမယ်။ 

ကိုယ့်ရဲ့ Bank App တွေမှာ Spending (အသုံးစရိတ်) ကို နေ့တိုင်းဝင်စစ်ပါ။ ဒါမှမဟုတ် Budgeting App တစ်ခုခုသုံးပြီး သုံးလိုက်တဲ့ ပမာဏကို ချက်ချင်းမှတ်တမ်းတင်ပါ။

 "မမြင်ရတဲ့" ပိုက်ဆံကို "မြင်ရအောင်" လုပ်လိုက်တာနဲ့ ဦးနှောက်က ပြန်သတိထားမိသွားပါလိမ့်မယ်။

၄။ အတားအဆီးတွေ (Friction) ပြန်ဖန်တီးပါ။

Shopping App တွေ၊ Website တွေမှာ ကိုယ့် Card အချက်အလက်တွေကို "Save" မထားပါနဲ့။ ဝယ်ခါနီးတိုင်း Card နံပါတ် ပြန်ရိုက်ရတဲ့ အလုပ်ရှုပ်မှု (Friction) က သင့်ကို "တကယ်ဝယ်မှာလား" လို့ စဥ်းစားချိန် ရစေပါတယ်။

နိုင်ငံခြားမှာနေသူတွေက Amazon Website မှာလို "One-Click Buy" တွေ၊ "Tap-to-Pay" တွေကို ဖြစ်နိုင်ရင် ပိတ်ထားပါ။

🎯 အဓိက မှတ်သားစရာ (Key Takeaway)

Cashless Effect ဆိုတာက ကုမ္ပဏီတွေ၊ ဘဏ်တွေက သင့်ကို ပိုက်ဆံပိုသုံးအောင် တမင်ဖန်တီးထားတဲ့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှုတစ်ခုပါ။

ငွေသားသုံးတာက "နာကျင်မှု" (Pain) ရှိပြီး၊ Digital Payment တွေက လွယ်ကူမြန်ဆန်လွန်းလို့ "နာကျင်မှု" ပျောက်ကာ ပိုက်ဆံပိုသုံးမိစေပါတယ်။

ဒါကို ဖြေရှင်းဖို့က Digital Payment တွေကို လုံးဝမသုံးဖို့ မဟုတ်ပါဘူး။

ကိုယ်ပစ္စည်းတစ်ခုကို "နှိပ်ပြီး" ဝယ်လိုက်တိုင်း၊ "Scan ဖတ်ပြီး" ရှင်းလိုက်တိုင်း... "ဒါကို ငါ ပိုက်ဆံအစစ်နဲ့ ဝယ်ရမယ်ဆိုရင်ရော ဝယ်ဦးမှာလား" ဆိုတဲ့ မေးခွန်းကို ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ပြန်မေးဖို့ သတိရလိုက်ပါ။

အဲ့ဒီ "သတိ" တစ်ချက်ကပဲ သင့်ရဲ့ လကုန်ငွေစာရင်းကို အများကြီး ပြောင်းလဲသွားစေနိုင်ပါတယ်။

©12minNotesMyanmar-Est.2019

~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ 

🚨 လူအများစုက ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အမြဲတမ်း မှန်ကန်တဲ့ဆုံးဖြတ်ချက်တွေ ချနေတယ်လို့ ထင်နေတတ်ကြပေမယ့် တကယ်တမ်းမှာ အခုလေ့လာခဲ့တဲ့ Cognitive Bias လိုမျိုး ကျွန်တော်တို့ ဦးနှောက်က မသိမသာလှည့်စားနေတဲ့ "Thinking Traps (တွေးခေါ်မှုထောင်ချောက်)" တွေ အများကြီး ရှိပါတယ်။

ဒီထောင်ချောက်တွေကို သတိမပြုမိသ၍၊ ဒါတွေကနေ မရုန်းထွက်နိုင်သရွေ့ အချိန်တွေ၊ ငွေကြေးတွေ မလိုလားအပ်ဘဲ ဆက်ပြီးဆုံးရှုံးနေရဦးမှာပါ။ 💸

ဒီအမှားတွေကို ကာကွယ်ပေးပြီး၊ လူတိုင်းမသိမသာ ကျရောက်နေတတ်တဲ့ ဦးနှောက်ရဲ့ ထောင်ချောက်တွေကို ဖော်ထုတ်ပေးမယ့် "Thinking Traps" (Super Guide eBook) ကို 12min Notes Myanmar (Est. 2019) မှာ ရယူလေ့လာနိုင်ပါပြီ။ 🚀

ဒီ Super Guide ထဲမှာ… လူတွေအများဆုံးမှားတတ်ကြတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ထောင်ချောက် (Thinking Traps/Biases) ပေါင်း ၃၀ ခန့်ကို လေ့လာရှောင်ရှားရင်း ထိပ်တန်း Decision Maker တွေ၊ Business Leader တွေလို တွေးခေါ်နိုင်မယ့်နည်းလမ်းတွေကို မြန်မာလို အလွယ်ကူဆုံး အသုံးချနိုင်သွားမှာပါ။

Thinking Traps (Super Guide eBook) ကို ရယူအသုံးချလိုပါက −

Messenger: https://m.me/12minNotes မှာ TRAPS လို့ စာပို့လိုက်ပါ။ ✅

(သို့မဟုတ်) 

Telegram: https://t.me/My12minNotesBot မှာ TRAPS လို့ စာပို့လိုက်ပါ။ ✅

Author : 12min Notes Myanmar